Nieuws

Handhavingsmarges RVO: wel overtreding, geen boete (17-10-2019)
Bron: | | | 17-10-2019

RVO hanteert de zogenaamde ‘geheime handhavingsmarges’ bij de beoordeling van de gebruiksnormenberekening en de mestverwerkingsplicht. Deze marges zijn naar aanleiding van een aantal gerechtelijke uitspraken bekend-gemaakt. Het betreft de correcties die RVO hanteert bij de diverse ‘gemeten gegevens’ t.a.v. de aan- en afvoer van meststoffen en de berekening van de mestproductie middels de stalbalans. Afhankelijk van het soort gegeven wordt door RVO een, soms complexe, berekening gemaakt. In dit bericht wordt de berekening toegelicht, de mogelijke toepassing, de status en de risico’s. Daarnaast wordt een inschatting gegeven van het mogelijke voordeel.

 

Handhavingsmarges

RVO maakt al diverse jaren in sommige situaties gebruik van een aantal correcties (handhavingsmarges) bij het beoordelen van een gebruiksnormenberekening en de mestverwerkingsplicht. Reeds eerder heeft RVO deze handhavingsmarges bekendgemaakt. Het betreft:

  • De brijvoercorrectie (varkens).

  • De berekening van het stikstofgat (staldieren).

 

Daarnaast heeft RVO enige jaren geleden diverse normen gepubliceerd waarmee bezinklagen in opslagen van varkensdrijfmest gewaardeerd kunnen worden. Ook heeft RVO in 2018 aangegeven welke grenswaarden worden gehanteerd t.a.v. de gehalten in geanalyseerde meststoffen. Zie voor meer informatie ons bericht Handhavingsmarges RVO bij controle 'Meststoffenwet'.

 

Correcties voor diverse metingen

Naast de bovengenoemde correcties/marges hanteert RVO ook correcties voor diverse ‘metingen’. Deze correcties waren niet openbaar. Naar aanleiding van enkele gerechtelijke uitspraken (o.a. ECLI:NL:CBB:2018:652) heeft RVO deze zogenaamde ‘geheime handhavingsmarges’ via haar site openbaar gemaakt.

 

Nauwkeurigheidcorrecties

De correcties zijn in feite nauwkeurigheidscorrecties voor de uitgevoerde metingen. In metingen zit immers altijd een afwijking. Dit is de zogenaamde ‘standaardfout’. Voor verschillende mutaties heeft RVO de standaardfout bepaald, het zogenoemde standaardcorrectiepercentage. Echter hoe meer verschillende metingen, hoe kleiner de invloed is van de standaardfout. Een afwijking boven de waarde wordt immers (gedeeltelijk) gecompenseerd door een afwijking onder de waarde en omgekeerd.

 

Gecorrigeerd correctiepercentage

Het standaardcorrectiepercentage wordt daarom bij de meeste mutaties omgerekend naar het gecorrigeerde correctiepercentage o.b.v. het aantal metingen. Hoe meer metingen hoe lager het correctiepercentage.

 

Correcties

De correcties worden toegepast op de volgende mutaties:

  • Aan- en afvoer van bemonsterde dierlijke mest.

  • Aan- en afvoer van kunstmest.

  • Aan- en afvoer van bemonsterde overige organische mest.

  • Aan- en afvoer van staldieren.

  • Aan- en afvoer krachtvoer en (eigen geproduceerd) ruwvoer (staldieren).

  • Afvoer van eieren.

 

Meest gunstig

De correctie wordt door RVO toegepast op zowel de aan- en afvoermutaties. Dit betekent dat bij afvoer de hoeveelheid naar boven en bij aanvoer de hoeveelheid naar beneden wordt gecorrigeerd. Praktisch gezien wordt per soort mutatie de meest gunstige uitgangspositie voor het bedrijf gekozen.

 

Alle soorten bedrijven

Bij alle bedrijven met dergelijke mutaties (akkerbouwers, veehouders) zal RVO bij beoordeling gebruikmaken van de correcties.

 

Berekening van de correctie

RVO heeft op haar site een document gepubliceerd waarin de berekening van de correcties is opgenomen. Wij hebben deze berekeningen geanalyseerd en uitgewerkt. In de onderstaande documenten is onze uitwerking van de berekeningen met de door ons geconstateerde afwijkingen en opmerkingen opgenomen:

 

Geen correctie voor BEX

In het document van RVO zijn geen correcties opgenomen voor diervoeders die in de BEX-berekening voor melkvee worden gebruikt. Hierover zijn vragen gesteld aan RVO. Omdat de BEX een vorm van ‘vrije bewijsleer’ is en dus geen wettelijke regeling, is onze verwachting dat deze correcties niet op de BEX-berekening toegepast zullen worden.

 

Toepassing van de correcties niet door NVWA

De gepubliceerde correcties zijn niet in de wetgeving opgenomen. Dit betekent dat de NVWA bij een controle uit blijft gaan van de berekening zonder correctie. Wanneer een overschrijding wordt vastgesteld zal dit gerapporteerd worden aan RVO. Bij de beoordeling van het NVWA-rapport zal RVO de ‘handhavingsmarges’ toepassen waarna zal blijken of een overschrijding resteert.

 

Wat kan het voordeel zijn?

Het ‘voordeel’ van het toepassen van de nauwkeurigheidscorrecties is per bedrijf behoorlijk verschillend. Dit hangt o.a. af van het type bedrijf, de hoeveelheid aan- en afvoer en het aantal gemeten aan- of afvoerposten. Hierdoor is het niet mogelijk om voor een specifiek bedrijf zonder berekening een goede inschatting te maken. Om toch een indruk te krijgen van de hoogte van de mogelijke correcties hebben wij een aantal bedrijven doorgerekend.

 

Nauwkeurigheid inschatting

De uitgangspunten van de correctie zijn achteraf pas bekend. Hierdoor is de uiteindelijke hoogte van de correctie pas achteraf exact te bepalen. Gezien het mogelijke voordeel bij een stalbalans is een goede inschatting van belang.

 

Invloed akkerbouw- en graasdierbedrijf

Voor akkerbouw- en graasdierbedrijven geldt alleen een correctie op de mest aan- of afvoer. De mestproductie van graasdieren wordt niet gecorrigeerd. Op een bedrijf die bijvoorbeeld vier vrachten drijfmest afvoert is de mogelijke correctie 5% van de afvoer. De mestproductie van graasdieren wordt niet gecorrigeerd.

 

Invloed stalbalans

Uit de berekening blijkt, dat het voordeel op een intensief veehouderijbedrijf die alle mest afvoert kan oplopen tot 6% op het gehele bedrijf. De uitgangssituaties zijn in de gebruikte voorbeeldberekeningen zo optimaal mogelijk gehouden, zoals bijvoorbeeld een minimaal aantal vrachten. De uitkomsten zijn nagenoeg het maximaal haalbare voordeel en daarom zeker niet direct te vertalen naar een ander bedrijf. Voor de meeste bedrijven zal de correctie (beduidend) lager uitvallen.

 

Vooraf toepassen?

Een belangrijke vraag is of het aan te raden is deze ‘correcties voor gewogen en bemonsterde metingen’ vooraf toe te passen. Belangrijk is om mee te wegen dat het niet gaat om wettelijke correcties, maar om marges toegepast door de handhaver (handhavingsmarges). Het berekende gebruik ligt hoger (wellicht te hoog), maar als dit binnen de marge valt dan wordt dit niet beboet.

 

NVWA hanteert geen marge

De NVWA rekent zonder marge en zal een geconstateerde afwijking rapporteren aan RVO. Het bedrijf moet dan vertrouwen op het feit dat RVO de correcties toepast op de manier waarop in het document wordt toegelicht. Daarnaast geldt dat de rechter wel heeft bepaald dat de handhavingsmarges openbaar gemaakt moeten worden, maar de rechter heeft deze niet getoetst. Zie de bovengenoemde uitspraak.

 

Wijziging correcties?

Omdat de door RVO toegepaste correcties niet in wetgeving zijn vastgelegd en niet door de rechter zijn getoetst, zou RVO de correcties kunnen wijzigen. Het is niet duidelijk of RVO de eventuele wijziging actief zal communiceren. Daarnaast lijkt het logisch dat wanneer de correcties worden aangepast, deze correcties vanaf dat moment ook voor controles van eerdere jaren worden toegepast, waardoor de berekening van RVO anders uitvalt dan verwacht.

 

Conclusie en advies

Het staat vast dat RVO bij het beoordelen van een bedrijf gebruikmaakt van correcties bij diverse metingen, aantallen en normen. De berekeningssystematiek is openbaar en zou ‘vooraf’ toegepast kunnen worden. Echter, met name bij de stalbalans, is het een lastige berekening met veel afhankelijkheden. Daarnaast is de correctie pas achteraf exact te berekenen.

Het gebruik ‘vooraf’ brengt daarom onzekerheden met zich mee. Tevens is het van belang om te realiseren dat de NVWA geen rekening houdt met deze correctie en dat het betreffende bedrijf afhankelijk is van het oordeel van RVO nadat de NWVA heeft gerapporteerd. Er wordt immers een overtreding geconstateerd. RVO kan vervolgens besluiten om deze overtreding, op grond van de handhavingsmarges, niet te beboeten. Om deze reden lijkt het soms interessant om de handhavingsmarges wel ‘vooraf’ te gebruiken, maar het is daarbij nadrukkelijk de vraag hoeveel risico het bedrijf wil nemen. In het geval een bedrijf zijn gebruiksnormenberekening niet rond krijgt (inclusief eindvoorraad mest) en een overschot ontstaat, is het wellicht interessant om ‘achteraf’ te berekenen of dit overschot past binnen de gestelde handhavingsmarges.

...

terug